گروه هنر خبرگزاری مهر-سجاد خیامی؛ تئاتر به عنوان هنری کهن همواره پیوندی ناگسستنی با جامعه داشته و عرصهای تأثیرگذار بوده است. از این رو تلاش داریم در گزارش پیشرو، مهمترین اخبار، رویدادها و حواشی تئاتر ایران و جهان در هفته گذشته را مرور میکنیم.
میکاییل شهرستانی با «افسانههای تبای» به خانه نمایش مهرگان میآید
میکاییل شهرستانی، بازیگر، کارگردان و مدرس باسابقه تئاتر، در تازهترین تجربه خود به سراغ ادبیات کلاسیک رفته و نمایش «افسانههای تبای» را با طراحی و کارگردانی خود بهزودی در سالن اصلی خانه نمایش مهرگان روی صحنه میبرد. این اثر با محوریت روایتهای اسطورهای تبای و حضور شخصیتهایی چون «ادیپوس»، «آنتیگونه»، «کرئون» و «یوکاسته»، مفاهیم سرنوشت، تقدیر، قدرت و تقابل انسان با نیروهای فراتر از ارادهاش را بازخوانی میکند.
از ستایش پیشکسوتان تا حواشی سلبریتیمحوری
آئین بزرگداشت خسرو احمدی بازیگر و کارگردان پیشکسوت، شامگاه ۲۳ آبان به همت انجمن بازیگران خانه تئاتر، به کارگردانی ناصر آویژه و با اجرای فرزاد حسنی در سالن جوانمرد برگزار شد. در این مراسم، هنرمندانی چون رضا بابک، پرویز پرستویی، ایرج طهماسب، مجید قناد، رویا میرعلمی، محسن کیایی و بهرام ابراهیمی از اخلاقمداری، بیریایی و جایگاه تکرارنشدنی او سخن گفتند.
با این حال، فهرست محدود مدعوین این مراسم با انتقادهای تندی روبهرو شد. ارسطو خوشرزم در اعتراض به «سلبریتیمحوری» و ترجیح دیده شدن در فضای مجازی بر حضور گسترده اهالی تئاتر و دوستداران احمدی (در فضایی چون سالن اصلی تئاتر شهر)، انصراف خود را از عضویت در خانه تئاتر اعلام کرد. سحر ذکریا نیز با یادآوری سالهای بیکاری خسرو احمدی و روزهایی که برای حفظ ظاهر در برابر خانواده بر نیمکت پارک مینشست، بیتوجهی به او در دوران دشواری را به چالش کشید و این مراسم را اقدامی برای خودنمایی خواند.
در این مراسم هیچکدام از رسانههای رسمی هم دعوت نشدهبودند که این مساله نیز انتقاداتی را در پی داشت.
از ادای احترام هنرمندان به کوروش زارعی تا ادعای «ترور بیولوژیک»
مراسم یادبود زندهیاد کوروش زارعی ظهر ۲۴ آبان با حضور وزیر فرهنگ، رئیس دفتر رئیسجمهور، معاون هنری و جمعی از هنرمندان در مسجد امام خامنهای حوزه هنری برگزار شد. در این آئین، نصرالله قادری با اشاره به پذیرش دبیری جشنواره فجر از سوی زارعی در شرایط دشوار، او را هنرمندی صادق و دغدغهمندِ «تئاتر مسجد» خواند و علی پویان از شرافت و فروتنی او یاد کرد. در بخش خبرساز مراسم، حجتالاسلام طرفه پدر همسر زارعی با استناد به ناتوانی پزشکان در تشخیص دقیق نوع بیماری او، مدعی شد که زارعی به دلیل حضور در آثاری نظیر «یوسف پیامبر (ع)» و پیوند با جریان هنر دینی و انقلابی، «ترور بیولوژیک» شده است.
کاشت نهال امید در بوستان هنرمندان
همزمان با آغاز پویش مردمی «کاشت ۳۱۳ هزار نهال امید» در تهران، روز ۲۵ آبان آئینی با حضور هنرمندان، خانوادههای شهدا و مدیران فرهنگی در بوستان هنرمندان برگزار و ۴۰ اصله نهال به یاد هنرمندان شهید و درگذشته از جمله زندهیاد کوروش زارعی، محمد کاسبی، شهید حسین قشقایی و شهید سیدمرتضی آوینی کاشته شد. عباس محبوب که نهالی به نام شهید قشقایی کاشت، این اقدام را یادگاری ماندگار برای نسلهای آینده توصیف کرد.
پیوستن سارا بهرامی به دور جدید اجراهای «مدهآ»
حمیدرضا نعیمی پس از ۴۲ اجرای موفق نمایش «مدهآ» در تماشاخانه ایرانشهر، دور جدید اجراهای این اثر را با حضور سارا بهرامی در نقش مدهآ (بهجای ریحانه رضی) و در کنار بهار نوحیان و پدرام محمدی روی صحنه میبرد. این نمایش که با اقتباس از تراژدی کلاسیک اوریپیدوس و به تهیهکنندگی شیدا منوچهرینائینی تولید شده (با طراحی صحنه سینا ییلاقبیگی و موسیقی کاوه عیدی)، از اول آذر در شیراز و از دهم آذر در تهران به اجرا در میآید.
مطالبه احیای اداره تئاتر و تأسیس موزه
مراسم رونمایی از مجموعه ۶ جلدی «تاریخ اداره تئاتر از آغاز تا پایان» اثر مجید ستایش ۲۶ آبان با حضور پیشکسوتان و مدیران هنری در تالار رودکی برگزار شد. در این نشست، ایرج راد بر لزوم احیای ساختمان اداره تئاتر و تأسیس «موزه تئاتر» تأکید کرد و از سهم ناچیز تئاتر در تبلیغات شهری و بیتوجهی صداوسیما به پخش تلهتئاتر انتقاد کرد. جمشید ملکپور نیز خواستار پژوهشهای جامع درباره «کارگاه نمایش»، «کانون پرورش فکری» و «تالار مولوی» شد و علی منتظری مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی با اشاره به حذف ۵۰۰ پست سازمانی اداره تئاتر و تلاش برای گرفتن تئاتر شهر در سال ۱۳۷۰، خواستار تشکیل «سازمان تئاتر کشور» شد و هشدار داد که بدون احیای ساختار حمایتی، تئاتر به دست دلالها میافتد.
پیام وزیر فرهنگ و معاون هنری به بیستمین جشنواره تئاتر مقاومت
همزمان با بیستمین جشنواره بینالمللی تئاتر مقاومت، سیدعباس صالحی و مهدی شفیعی در پیامهایی جداگانه بر عبور این رویداد از کلیشهها تأکید کردند. وزیر فرهنگ با اشاره به زخمهای جنگ دوازدهروزه، جنگ رمضان و شهادت رهبر انقلاب، تصریح کرد مقاومت امروز به تجربه زیسته مردم بدل شده و جشنواره نباید در حصار مناسبتهای تقویمی بماند، بلکه باید مجالی برای تأمل در احوال امروز و میدان دادن به نسل جوان باشد. معاون هنری نیز با تأکید بر اینکه «تئاتر مقاومت صرفاً بازنمایی وقایع تاریخی نیست»، آن را بستری برای کشف زبانهای تازه، خلق روایتهای انسانی و ایستادن در برابر فراموشی و یأس توصیف کرد.
انتقاد اصغر نوری از پایمال شدن حقوق مترجمان تئاتر
اصغر نوری مترجم و فعال تئاتر، در گفتگویی به مناسبت هفته کتاب در رسانه «فیلم آرا» با حضور رامتین شهبازی ضمن مرور تجربههای شاخصی چون ترجمه رمان «دفتر بزرگ» آگوتا کریستوف و نمایشنامه «روال عادی»، به شدت از نادیده گرفته شدن حقوق مترجمان توسط برخی گروههای نمایشی انتقاد کرد. وی تأکید کرد مراجعه به مترجم برای کسب مجوز اجرا، تعارفی اخلاقی یا تشریفاتی نیست، بلکه الزامی حقوقی و حرفهای است؛ چرا که نمایشنامهها برخلاف رمانها در تیراژ محدود چاپ میشوند، کمتر به تجدید چاپ میرسند و دستمزد ناچیزی دارند، بنابراین اجرای بدون هماهنگی آنها ضربه سنگینی به مترجم میزند. نوری با اشاره به تلاشهایش در هیئتمدیره انجمن نمایشنامهنویسان و مترجمان خانه تئاتر برای تدوین ضوابط شفاف، یادآور شد که خود بارها برای حمایت از گروههای جوان و دانشجویی بدون دریافت دستمزد مجوز اجرا داده است و حمایت از گروههای نوپا باید در کنار رعایت حقوق قانونی مترجمان پیش برود.
وی همچنین تحولات نمایشنامهنویسی اروپا را از گریز از متن در آرای آنتونن آرتو تا بازگشت به زبان اجرایی در آثار برنار ماری کولتس، وجدی معوض و ژوئل پومرا بررسی کرد و تأثیر این جریانها و مدرسانی چون جلال تهرانی و محمد شمشیر را بر نسل جدید نمایشنامهنویسان ایرانی مشهود دانست.
اجرای نمایش «دونالد» در بریتانیا
نمایش «دونالد» اثر استفانو ماسینی (خالق «سهگانه لمن») با کارگردانی شان فولی تا ۵ دسامبر در استودیو اوستینوف تئاتر رویال بث روی صحنه است. ماسینی بار دیگر با سه بازیگر به سراغ سرمایهداری مدرن رفته، اما برخلاف برادران لمن که از صحنه تاریخ محو شدند، دونالد ترامپ همچنان سوژهای لغزنده برای تئاتر است.
فولی رویکردی کمدی و کاریکاتوری برگزیده و الیوت کووان با تقلید دقیق لحن، حرکات دست و شیوه پراکنده سخن گفتن ترامپ مورد توجه قرار گرفته استو در کنار او جو هربرت و اسکار بترهام نقش چهرههای پیرامونی بهویژه ایوانا ترامپ و روی کوهن را ایفا میکنند. طراحی سه دیوار ویدئویی غولپیکر توسط آلیس پاور نیز انرژی بصری بالایی به اثر داده است. با این حال، منتقدان حذف تقریباً کاملِ دوران ریاستجمهوری ترامپ را ضعف اصلی نمایشنامه میدانند و معتقدند چون تراژدی نیازمند سقوط و کمدی نیازمند چشمانداز است، شخصیت ناتمام ترامپ اجازه عمق دراماتیک نمیدهد و نمایش در حد سرگرمی و بازتولید نقاب رسانهای او باقی میماند.
«ژولیوس سزار» در تالار شمعآجین سم وانامیکر لندن
تراژدی «ژولیوس سزار» به کارگردانی جو هیل گیبینز برای نخستین بار در تالار سرپوشیده و شمعآجین «سم وانامیکر» مجموعه شکسپیرز گلوب روی صحنه رفته است. این اقتباس فشرده و روانشناختی، شخصیتها را به شش نفر با بازی چهار بازیگر تقلیل داده است؛ کیت دوشن همزمان نقش سزار، اکتاویوس و غیبگو را بازی میکند و نیتی جونز کاسیوس است. غافلگیرکنندهترین بخش اجرا، خوانش متفاوت آدام گیلن از مارک آنتونی به عنوان فردی سادهلوح و صادق (بهجای سخنوری حیلهگر) و اجرای کِیلین دان از بروتوس به شکل چهرهای تهدیدآمیز و مستبدانه است. طراحی صحنه مینیمال روزانا وایز با دیسک فلزی معلق، نورپردازی شمع و آتش چارلز بالفور و کوبش مداوم طبلها، فضایی خفقانآور ساخته، هرچند برخی لحظات انتزاعی در تاریکی، گنگ ارزیابی شدهاند.


نظر شما