قاسم، زنده‌تر از همیشه

حقیقت این است که حاج قاسم زنده است و شاید از قبل هم زنده‌تر؛ تنها کافی است کمی گیرنده‌هایمان را دقیق‌تر تنظیم کنیم.

فرهنگ کتابخوانی و کتابخوانی فرهنگی

شورای فرهنگی کانون کتاب‌دوستان شرق مایل به مرکز به مناسبت هفته کتاب، راهکارهایی را در نظر گرفته‌اند.

به یاد آقای شهید ایران؛

کتاب‌ها مانده‌اند، اما مردی که عاشق خواندن بود، دیگر نیست

کتاب در زندگی رهبر شهید همراه همیشگی بود. حالا که او در میان ما نیست، مرور خاطرات کتاب‌خوانی‌اش روایت یک عادت شخصی نیست؛ یادآوری جای خالی مردی است که کتاب را نه فقط توصیه بلکه زندگی می‌کرد.

وطنیات/ ۴۶

وطن، رنج و باران در شعر نیما

نیما یوشیج وطن را نه در شعارهای ناسیونالیستی، بلکه در زادگاهش «یوش»، کومه‌های تاریک رنج و آرزوی بارانِ عدالت تصویر می‌کند؛ شاعری که تجربه زیسته را با بحران‌های اجتماعی پیوند می‌زند.

«زیتون تلخ»، روایت‌ از انسان‌هایی که روی آینه زمان ردپا گذاشتند!

«زیتون تلخ» روایت‌هایی صوتی از فلسطین زخمی و رنجور است.

از تخریب حریم تا نفوذ آب باران به قلب نسخه‌های کهن

خسارتی که کتاب‌ها دیده‌اند دیگر جبران پذیر نیست. این کتاب‌های کهن بی‌نظیر را دیگر نمی‌شود از بازار خرید و جایگزین نسخه‌های پیشین کرد.

مخاطب موردنظر در دسترس نیست

شورای سردبیری برای حل بحران مخاطب دور هم جمع شده، اما هرچه جلسه جلوتر می‌رود، راهکارها عجیب‌تر می‌شود.

برای اولین بار در وصف شاهچراغ بخوانیم

«خونی که از چراغ می‌چکید» برخلاف برخی روایت‌های خشک و گزارش‌گونه متون تاریخی، با تکیه بر همان متون معتبر و با وسواسی ویژه به رشته تحریر درآمده است.

خودهای بیرون از ما؛ ابعاد و کارکردهای فراملی دیاسپورا در عصر جهانی‌شدن

پدیده دیاسپورا فراتر از آمار مهاجرت، نمایانگر کنشگری فراملی در عصر دگرگونی مرزهاست که پیوندهای هویتی، فرهنگی و روندهای توسعه را میان مبدأ و جوامع میزبان بازتعریف می‌کند.

وطنیات/ ۴۳

«وطن» و افق‌های رهایی در منظومه فکری اقبال لاهوری

اقبال لاهوری وطن را فراتر از خاک و مرز جغرافیایی، بستر وحدت امت و احیای کرامت انسان می‌داند؛ او با تکیه بر فرهنگ فارسی، نویدبخش رهایی شرق از زنجیر بندگی و انحطاط شد.

به مناسبت سالروز تولد شهید طهرانی‌مقدم؛

پنج کتاب برای شناخت مردی که فقط موشک نساخت

ششم آبان، سالروز تولد مردی است که زندگی‌اش را نمی‌توان تنها در چند عنوان از دستاوردها خلاصه کرد. برای شناخت او، باید به سال‌های تشکیل یگان موشکی برگشت.

در مکتب رهبر شهید انقلاب/۱۸

مناقشه خط و زبان در تاریخ معاصر؛ توطئه گسست تمدنی، پایداری مرجعیت دینی

تلاش برای تغییر خط و مهندسی زبان فارسی در سده اخیر، پروژه‌ای در جهت گسست تمدنی بود که با هوشیاری مرجعیت دینی و مقاومت فرهنگی نخبگان اصیل، به شکست تاریخی انجامید.

بیگانگان آشنا/ ۱۳

چگونه مارزلف افسانه‌های عامیانه ما را جهانی کرد؟

اولریش مارزلف با تدوین گونه‌شناسی قصه‌های عامیانه فارسی و واکاوی چاپ‌های سنگی قاجار، پیوند استواری میان فولکلورشناسی تطبیقی جهان و سنت‌های روایی و بصری ایران پدید آورده است.

وطنیات / ۴۲

به آیندگان حال مارا بگو، که سختی عشق تو آسان شود

افشین یداللهی توانست میان حماسه‌سراییِ کلاسیک، زبان ترانگیِ مدرن و تغزل عاطفی پیوندی تازه برقرار کند؛ پیوندی که در آن «ایران» یک معشوق زنده، دارای شناسنامه، زخم‌خورده و باوقار است.

میراث سیاسی و فرهنگی تاریخ بیهقی

تاریخ بیهقی را می‌توان در پیوند میان سه حوزه تاریخ، سیاست و ادبیات بهتر شناخت. ماندگاری تاریخ بیهقی را باید در همین پیوند میان ثبت گذشته، تحلیل مناسبات سیاسی و توانایی ادبی آن جست‌وجو کرد.

انزوای کودکان از تنهایی در خانه

آرزوی داشتن خواهر یا برادر، گاهی تلاشی کودکانه برای فرار از تنهایی است؛ نیازی عاطفی که علی‌الله سلیمی در یادداشتی درباره کتاب «کاش یک برادر داشتم» به آن می‌پردازد.

وقتی عاشق لبنان می‌شوی، یادت نرود ایرانی هستی!

«در بازداشت حزب‌الله» روایتی است که نه در شیفتگی بی‌چون‌وچرا به این سرزمین گم می‌شود و نه با نگاهی از بالا به پایین، تجربه مقاومت را نادیده می‌گیرد.

دنیای کودکی همیشه به سادگی ظاهرش نیست

جابه‌جایی خانه، از دست دادن دوستان و زورگویی در مدرسه، اتفاق‌هایی که شاید برای بزرگ‌ترها ساده باشند، اما برای کودکان بخشی از دشواری‌های زندگی‌اند.

ناشر، سازنده آینده یا فروشنده کتاب؟

حمیدرضا سیدناصری، ناشر، نویسنده و پژوهشگر، در این یادداشت به نقش ناشران در آینده فرهنگی جامعه می‌پردازد و تأکید می‌کند که رسالت نشر فراتر از فروش کتاب است.

با طنزپردازان/ ۳۱

در صفحات «توفیق»؛ با شاعری که رنج مردم را به طنز می‌سرود

عبدالعلی رزاقی با تیغ تیز طنز، سر بی‌مو، جیب خالی و وعده‌های توخالی رجال عصر خود را در «توفیق» نوازش کرد، تا ثابت کند اگر بنز و پلو سهم اغنیاست، شعر و لنگه‌کفش عیال مال فقراست!

وطنیات/۴۱

سیمین بهبهانی، شاعری که به‌جای مرثیه، مرهم می‌گذاشت

سیمین بهبهانی در اشعار «به شب که هر مرغ و ماهی» و «مردی که یک پا ندارد»، مادری را از عاطفه فردی به کنشی اخلاقی، اجتماعی و پرستارانه بدل می‌کند که با رنج جمعی رودررو می‌ایستد.

پیرمردی با عصا در خط مقدم؛ روایت زندگی شهید محراب کرمانشاه

آیت‌الله اشرفی اصفهانی، فقیه و امام جمعه کرمانشاه، پس از دهه‌ها مجاهدت علمی و حضور در جبهه‌های دفاع مقدس، ۲۳ مهر ۱۳۶۱ در محراب نماز جمعه به دست منافقین ترور شد و به شهادت رسید.

نگاهی به مقاله «نگو نشان بده ابلهانه‌ترین قانون نویسندگی است»؛

وقتی «گفتن» ممنوع می‌شود

مقاله «نگو نشان بده ابلهانه‌ترین قانون نویسندگی است» یکی از مشهورترین قواعد داستان‌نویسی را به چالش می‌کشد.

وقتی نوشتن به مبارزه با فراموشی تبدیل می‌شود

زینت ابراهیم، همسر شیخ زکزاکی، در زندان و پس از شهادت فرزندانش قلم به دست گرفت تا تاریخ نهضت اسلامی نیجریه را روایت کند؛ روایتی که در کتاب «تا روشنایی» به تلاشی برای ثبت حقیقت است.

گواهی‌های انسانی/ ۳۷

فرسودن بقای تروریزم

میدان تعیین سرنوشت اسرائیل به مرزهای فلسطین محدود نمی‌شود. هر جا که ادامه اشغال برای اسرائیل هزینه می‌سازد و پشتیبانی از آن برای دولت‌های دیگر دشوارتر می‌شود، بخشی از محاسبه تغییر می‌کند.

مردی که وسط خیابان کتاب می‌خواند

میان هیاهوی شب‌های خیابان، مردی با موهای سفید سر در کتاب دارد؛ تصویری از خلوتی کوچک در دل شلوغی، که چشم را از جمعیت می‌گیرد و به صفحه‌های کتاب می‌دوزد.

با طنزپردازان/ ۳۱

چرا هنوز از طعنه‌های ۶۰۰ ساله حافظ می‌سوزیم؟

طنز حافظ نه فکاهه‌ای گذرا، بلکه برّنده‌ترین تیغ نقد اجتماعی در برابر زهد ریایی است؛ کنایه‌ای عفیف و چندلایه که با ایهام، مرز میان شوخی و جدیت را بر مدعیان زهد و قدرت فرومی‌بندد.

شفیعی کدکنی، ذوالفنون زمانه ما

به گفته دستغیب، شفیعی کدکنی با پیوند بلاغت سنتی و زبان علمی نو، سدّی استوار در برابر نقدِ نظریه‌زده ساخت؛ دانشمندی ذوالفنون که جامعیت علمی و فروتنی اخلاقی را با اصالت پژوهش درآمیخته است.

بخشی از عظمت خراسان؛ مکتب پژوهشی و زیست‌جهان استاد شفیعی کدکنی

از نگاه یاحقی، راز ماندگاری و نفوذ شفیعی کدکنی در شعر و پژوهش، تعلق خاطر عمیق به زادبوم است؛ هویتی بالنده که با پیوند سنت و نوآوری، از او نماد درخشان فرهنگ و مکتب خراسان را ساخته است.

وطنیات / ۴۰

«اهل کاشانم، اما شهر من کاشان نیست»؛ وطنِ گمشده سهراب کجاست؟

بازخوانی منظومه فکری سهراب سپهری نشان می‌دهد مفهوم وطن در آثار او منطبق با مرزهای سیاسی نیست، در پیوندی ژرف میان اقلیم زادگاه، میراث کهن، معنویت عرفانی و زیست‌جهان انسانی تجلی یافته است.